TAMBURA

21.1.2009

Za kafanu Spartak svi su znali

NIKOLIC MILOŠ - VELIKI legenda tamburaškog cela

Nikolic Miloš - Veliki je rođen 17. VIII 1919. god. u Deronjama, malom selu pored Odžaka, od oca Stevana i majke Vukosave. Kao malo dete je počeo da se druži sa instrumentom, celom, koji će mu veoma brzo doneti slavu. Rastao je u sredini gde je tambura bila na ceni i sviranju na njoj se prilazilo sa posebnom pažnjom.

Kao trinaestogodišnjaka je Velikog Miloša pozvao, tada vec cuveni deronjski primaš, Antonije Jovanovic - Tona da se pridruži njegovom orkestru. Svojim virtuoznim sviranjem na celu, on obogaćuje zvuk orkestra. Do tada, celisti su svirali "bas deonice" ili su u nekim kracim delovima kompozicije pravili varijacije. Veliki Miloš je imao snažne i sinhronizovane ruke, stabilan "tremol", virtuoznu tehniku, izuzetan osecaj za svoj instrument i to mu je omogucavalo da izvodi bogate varijacije i da ima veoma "cvrst" ton. S takvim nacinom sviranja je vec kao mlad muzicar stekao ugled među mnogo starijim muzicarima.

Od 1938. god. Veliki Miloš svira u orkestru Miše Nikolica u Backoj Palanci u restoranu "Kasina". Orkestar su činili: Miša - violina, Kika Nikolic - violina II (rođeni brat od Miše), Ivan Dimić - basprim, Miloš Veliki - čelo, Pera Nikolic - kontra i Žarko Nikolic - bas (Mišin rođ. brat). Orkestar je osim uobicajenog programa (romansi, starogradskih pesama, šlagera...) svirao kao uvodni deo vecernjeg muziciranja "Seviljskog berberina", Štrausove valcere, razne potpurije...

Pocetak rata Miloš docekuje u Beogradu kao vojnik artiljerac. Raspadom Kraljevine Jugoslavije biva mobilisan u mađarsku vojsku. Kada su došli saveznici odvode ga u zarobljeništvo u Rusiju. Pruživši dokaze da je prinudno mobilisan, 1944. ga puštaju kuci. Zatice majku u crnini i familiju koja ga je vec davno oplakala. U krugu porodice Miloš se uspešno oporavlja.

Znacajni događaji u Miloševom životu su 1947. god kada se ženi za Ružu i sa njom je imao dvoje dece: Ljiljanu i Stevana, i 1952. god. kada sa porodicom dolazi da živi u Suboticu. Pristupa okrestru Jovice Jovanovića (violinista) i rade u poznatim subotičkim lokalima kao što su "Belo jagnje" i "Spartak".

Prvog maja 1962. stvara se čuveni orkestar koji je tada počeo da radi u "Spartaku". Pavle Nikolić (violina), Miloš Mali Jovanović (basprim I), Vlada Nikolić (basprim II), Miloš Veliki Nikolić (čelo), Nikolić Aleksandar-Šandor (kontra) i Nikolić Gavro-Zurka (bas).

Svoje muzičko znanje su nadgrađivali kod Tumbas Pere Haje. Kada su ih muzičari iz berlinske filharmonije čuli kako na tamburama zvuči "Seviljski berberin", "Travijata", "Karmen", Štraus, tvist, nisu mogli da poveruju da se svi ti žanrovi muzike mogu svirati na "takvim" instrumentima.

Veliki Miloš je 1973. god. sa proširenim sastavom gostovao u SAD. Orkestar su činili: Todor Nikolić (violina), Dušan Aleksandrović (bas-prim I), Dimić Stevica (basprim II), Nikolić Neša (basprim III), Nikolić V. Miloš (čelo), JOvanović Nikola-Perica (kontra) i NIkolić Gavro-Zurka (bas). Kao pevač sa njima je išao Nesto Gabrić.

Sa svojim kolegama Veliki Miloš je upoznao i stekao mnogo prijatelja duž cele Jugoslavije, Evrope i Amerike. Bio je markantna ličnost koji je svojom pojavom plenio okolinu, a pevanjem i sviranjem je "dirao" sva čula i ugrađivao se u podvest slušalaca, tamo gde se pohranjuje.

Zvonko Bogdan, naš poznati pevač, kompozitor i pisac tekstova je svoju pevačku karijeru počeo sa Velikim Milošem. On je jedan od retkih kompozitora koji su opevali velike romske muzičare. U svojoj pesmi "Ne mogu se tačno setiti leta" on između ostalog kaže:

"Subotice na severu Bačke ti si srce pisme bunjevačke. Mnoge tvoje zore behu plave slušajući tamburaše prave. Za kafanu Spartak svi su znali svira Miloš Veliki i Mali. Zauvek su cageri im stali beše Miloš Veliki i Mali".

Veliki Miloš se razboleo 1977. god. i tada prestaje da svira. Umro je 13. III 1979. god. u Subotici. Zvuci violine i tambure, mnogobrojna rodbina i prijatelji su bili poslednji svedoci odlaska čoveka koji je u muzičkim krugovima za života postao legenda.

NIKOLIC ALEKSANDAR - ŠANDOR Kontraš

Nikolić Aleksandar - Šandor se rodio 29. V 1931. god. u Bačkoj Palanci, od oca Pere (svirao je kontru) i majke Marije.

Prve muzičke korake počeo je tako što je dobivenu primicu naštimao kao kontru i na njoj učio prve "hvatove". Otac, već čuveni kontraš, bio mu je prvi uzor i učitelj. U četrnaestoj godini Šandora primaju u orkestar koga su činili: Zdravko Nikolić (violina), Vlada Nikolić (basprim), Stevo Pavlović (basprim) i Braca (bas).

Šandorovi roditelji 1947. dolaze da žive u Suboticu. Godinu dana kasnije on pohađa, u Muzičkoj školi, školu tambure koju je držao Tumbas Pero Hajo. Stečeno znanje koristi u mladom romskom orkestru koga su činili: Nikolić Zdravko (violina), Jovanović Miloš-Mali (basprim), Savica Nikolić (čelo) i Nikolić Ivan- Arkadije (bas). Svirali su u KUD-u "Ivan Goran Kovacic" koje je bilo na mestu današnjeg bioskopa "Zvezda". Za svoje nastupe su dobijali honorar u "tačkicama".

Posle armije, 1953. godine, Šandor se priključuje orkestru Stevice Vladisavljevića (violina) koji je radio u restoranu "Bela lađa". Objekat se nalazio na mestu današnje RK "Simpo". Sa njima je radio do 1962. godine.

Šandor 1. V 1962. godine prelazi sa novoformiranim orkestrom u restoran "Spartak". Orkestar su činili: Nikolić Pavle (violina), Jovanović Miloš-Mali (basprim I), Nikolić Vlado (basprim II), Nikolić Miloš-Veliki (čelo), Nikolić Aleksandar-Šandor (kontra) i Nikolić Gavro-Zurka (bas).

Šandor govori da u Subotici nema romske dece da naslede znanje i prenesu tradiciju tambure. Oni se opredeljuju za druge instrumente kao što su violina, harmonika i klavir. Današnji romski orkestri su mahom sluhisti i veoma se retko muzički nadgrađuju, što im je prvi korak ka ambisu. Treba da se ugledaju na starije generacije muzičara koji su svoj repertoar širili i tražili načine da na svojim instrumentima sviraju što raznovrsniju muziku.

Nikolić Aleksandra - Šandora krasile su dve najbitnije osobine koje su karakteristične za velike kontraše a to su: stabilan ritam i izuzetno poznavanje harmonije.

JOVANOVIC MILOŠ MALI Basprimaš nad basprimašima

Jovanović Miloš Mali se rodio 1929. godine u Deronjama od oca Milivoja (svirao je basprim) i majke Draginje.

Roditelji su se 1931. godine doselili u Suboticu. Prve podatke o basprimu je Mali Miloš dobio od svoga oca. Znanje je dopunjavao učeći kod Joške zvanog Rumun a kasnije je pohađao Muzičku školu u Subotici kod Tumbas Pere Haje.

Za svoga radnog veka Mali Miloš je svirao u tamburaškim orkestrima Radio Beograda, Radio Novog Sada i Radio Sarajeva, komponovao je pesme koje se i danas pevaju: "Novi Sade u ravnici grade", "Tamna noći, tamna li si", "Ivanjice puna si lepote", a svojim izvođačkim sposobnostima na basprimu je plenio publiku i mnogim basprimašima je postao uzor.

Razbolevši se od teške bolesti, Mali Miloš je 1967. napustio porodicu, kolege i muziku. Prekinuta mu je nit života kad je bio u najvećem usponu i kao čovek i kao muzičar. Sahranjen je na pravoslavnom groblju u Subotici.

NIKOLIC VLADO Terc Basprimaš

Nikolić Vlado je rođen 1929. godine u Bačkoj Palanci, od oca Steve (svirao je basprim) i majke Danice.

Kao mlad dečak, Vlado je prvo počeo da svira u bas, a kasnije prelazi na basprim. Sa petnaest godina ulazi u orkestar koga su činili: Zdravko Nikolić - violina, Vlado kao basprimaš, Stevo Pavlović - basprim, Nikolić Aleksandar - kontra i Braca - bas. U svome radnom veku, Vlado je svirao po mnogim restoranima naše zemlje i u inostranstvu. U Subotici je svirao u "Beloj lađi" koja je bila na mestu današnje RK "Simpo" i u starijoj "Beloj lađi" koja je bila na mesto današnje prodavnice cipela "Daugo", "Spartaku", "Zlatnoj violini", "Horgoškoj čardi"...

Vlado se pamti po svojoj markantnoj pojavi, kao terc basprimaš i veoma dobar pevač.

Nikolić Vlado je umro 2. II 1994. godine u Subotici i sahranjen je na Bajskom groblju.

NIKOLIC PAVLE - PAJA Violinista sa "velikim" tonom

Nikolić Pavle - Paja je rođen 1924. god. u Deronjama od oca Aleksandra zvanog Šaja (svirao je violinu) i majke Sofije. Prve muzičke poduke dobiva od oca koji je bio izuzetan violinista i notalista.

Pavle je svirao u mnogim orkestrima, ali je najveće priznanje dobio sa orkestrom iz "Spartaka" koga je zbog bolesti morao da napusti. Posle oporavka, svira sa svojim sinovima Gavrom i Milošem.

Pavle je mnogim generacijama muzičara ostao u sećanju po izuzetno "velikom" i "čvrstom" tonu, bogatom muzičkom repertoaru i autentičnom interpretiranju mađarske nacionalne muzike. Nikolić Pavle-Paja je umro 1994. god. u Subotici i sahranjen je na Kerskom groblju.

NIKOLIC GAVRO - ZURKA "Temelj orkestra"

Nikolić Gavro - Zurka se rodio 1915. god. u Deronjama od oca Stevana (svirao je čelo) i majke Vukosave. Od rane mladosti je počeo da se druži sa basom. Kao talentovan, mlad i perspektivan basista svoju karijeru počinje u čuvenoj deronjskoj tamburaškoj bandi koju je predvodio violinista Nikolić Antonije - Tona.

Posle oslobođenja, Gavro sa porodicom dolazi da živi u Subotici. Radio je po mnogim lokalima, ali je vrhunac karijere dostigao u "Spartaku" (1962 - 1967.) i kad je sa orkestrom V. Miloša otišao u SAD-e.

Nikolić Gavro - Zurka je umro 1991. god. u Subotici.