“RIMSKI DANI” ZA OČUVANJE GOMOLAVE

Vojvodina je žitnica Srbije, a da je bogata ravnica, potvrđuje i činjenica da je od devet rimskih šlemova, čak tri iskopano u ovom delu zemlje. Jedan od njih, zlatni paradni šlem iz doba Rimskog carstva, pronađen je na Gomolavi, jednom od najstarijih arheoloških nalazišta u Evropi, u selu Hrtkovci. Odnedavno, u zaštitu i očuvanje Gomolave stalo je udruženje „Rimski dani“.

Ima li čoveka koji ne sanja da pronađe ćup sa zlatom, a nekome se i posreći. Doduše, u Vojvodini, gde god zabodete ašov, u nešto će udariti. Tako je sremački paor, obrađujući zemlju, našao ćup u kome su bili zlatni delići, a kada su ih stručnjaci sastavili, imali su pred sobom zlatni paradni šlem iz doba Rima. Izložen je u Muzeju Vojvodine u Novom Sadu, kao i mnogobrojni eksponati pronađeni na Gomolavi, gde je naselje postojalo još pre šest hiljada godina, jer prvi nadzemni objekti su začeci građevinarstva iz ranog neolita.

Gomolava se nalazi na južnim padinama Fruške gore, na levoj obali Save, na kraju sela Hrtkovci. Tu su otkriveni ostaci kuća koje su bile pravouganog oblika, pravile su se od drveta i gline, imale su dve do tri prostorije. Zanimljivo je da je naselje bilo ušoreno, a po broju stanovnika Gomolava je bila grad i centar Jugoistočne Evrope. Tu su nađeni ostaci žitarica, domaćih životinja, predmeta od gline, raznog oruđa od kamena, čak i žrvanj, što potvrđuje da je područje oduvek bilo pogodno za zemljoradnju i stočarstvo.

Prva iskopavanja na ovom lokalitetu bila su početkom prošlog veka, ali su, zbog nedostatka novca, gotovo potpuno prestala posle 1985. godine. Istraženih, oko četiri hiljada kvadratnih metara je zaraslo u korov, a Sava je svake godine odnosila po koji metar vrednog nalazišta. Da bi skrenuli pažnju na lokalitet, u svetu poznat, grupa meštana je prošle godine formirala udruženje „Rimski dani“, a prva uspešna akcija je bila čišćenje – kaže Mirjana Rajaković, član udruženja čiji je zaštitni znak zlatni šlem iz doba rimskog carstva.

„Trudimo se da prikupimo sredstva tako što organizujemo manifestaciju Festiva hrane, pića i muzike, kako bi privukli ljude da vide ovo selo i nalazište, koje je u doba neolita bilo veliko naselje u ovom delu Evrope. Prošle godine je uspešno organizovana manifestacija Rismki dani, a u planu je da i ove godine 18. septembra bude takmičenje u kotliću, rukotvorinama, vuči konopca, za decu se priprema karneval“.
Do tada, predstavnici udruženja, obučeni u rimske toge i uniforme vojnika, predstavljaju Gomolavu na turističkim sajmovima, a u planu je da se do manifestacije naprave rimske kočije i da se toga dana organizuje trka.

Mirjana Rajaković ističe da su najveći deo postavke Muzeja Vojvodine upravo eksponati sa Gomolave, rimska plastika, pojasevi, prstenje, pa čak i jedna figura od terakote iz doba neolita za koju arheolozi kažu da je bila, verovatno, prva dečja igračka, što je jedinstveno otkriće u svetu.

Prva naselja u Gomolavi podigli su stanovnici mlađeg neolita, bila je naseljena kroz bronzano doba, a u mlađem gvozdenom dobu bila je važna ekonomska i kulturna stanica Kelta. Boravak rimskih podanika vezuje se za 1. vek nove ere, a nakon povlačenja Rimljana iz Srema, Gomolava je tek u ranom srednjem veku ponovo naseljena, o čemu svedoče nekropole iz 8. i 9. Veka.