Jetra dijagnostika
Anamneza: Dispepsija, zamor, gubitak težine i apetita (početni simptomi). Alkoholizam, narkomanija, kontakt sa obolelima od virusnog hepatita, uzimanje lekova, trovanje gljivama, hepatotoksične supstance.
Fizički pregled: Promene na koži i mukozama (ikterus, palmarni eritem, spajder nevusi, hemoragijske manifestacije). Ascites, parotidno bubrenje, uvećana jetra i slezina.
Laboratorija:
- bilirubin u serumu (direktni i indirektni), bilirubin i urobilinogen u urinu
- testovi hepatocelularnog oštećenja: AST i ALT, tj. SGOT i SGPT (transaminaze), LDH, ređe drugi enzimi (aldolaza)
- prepreke protoku žuči - alkalna fosfataza, gama gluta- mil transferaza (GAMA GT)
- testovi sintetske funkcije jetre - albumini seruma, holinesteraza, elektroforeza serumskih proteina, protrombinsko i parcijalno tromboplastinsko vreme
Od spomenutih samo su ALT/SGFT i žučne kiseline specifične za jetru. Posebni testovi funkcije (skupi, komplikovani za izvođenje, ali vrlo specifični i pouzdani):
1. galaktoza eliminacioni test
2. klirens žučnih kiselina
3. merenje ekskrecije boja - Bromsulfoftalein (BSP) test
- Indocijanin zeleno test
Ostali značajni:
Alfa-fetoprotein (AFP), marker karcinoma jetre
- serološkii markeri virusnih hepatitisa (A, B, C, D, E virusi, antigeni i antitela)
- cirkulišuća autoimuna antitela
- bakar u serumu i urinu (Wilson-ova bolest)
- serumsko gvožde, transferin (hemohromatoza).
Stalno visoke vrednosti bilirubina - ekstra hepatička opstrukcija (tumori), holestatski oblik akutnog virusnog hepatita. Porast indirektnog bilirubina - hemoliza, Gilber-ov sindrom.
Porast transaminaze - najvšle vrednosti u akutnim virusnim hepatitisima. SGPT je specifičnija, SGOT raste i u oboljelima mišića i infarktu miokarda.
Alkalna fosfataza - u bilijarnoj opstrukciji i holestazi (+).
Gama GT - naročito u alkoholnom oboljenju jetre i kod alkoholičara.
Proteini - albumini kod odmaklih oboljenja jetre padaju, uz porast gama globulina.
Dijagnostički postupci:
1. slepa ili ciljana biopsija jetre - kod difuznih oboljenja (alkoholna bolest, hronični hepatiti, kompenzovana ciroza, infiltrativne bolesti), kod hepatomegalija nejasnog uzroka i u cilju praćenja uspeha terapije. Ciljana se izvodi pod kontrolom ultrazvuka ili pri peritoneoskopiji
2. ehotomografija abdomena - rutinska, jeftina, brza i neinvazivna metoda. Karcinomi, ciste jetre, manje količine ascitesa, prošireni intra- i ekstrahepatični žučni vodovi se sigurno prikazuju. Dopler ultrasonografija prikazuje hemodinamske poremećaje kod portne hipertenzije. Masna jetra se jasno prikazuje.
3. ezofagogastroskopija - otkriva proširene vene jednjaka u portnoj hipertenziji
4. peritoneoskopija (laparoskopija) sa ciljanom biopsijom
5. kompjuterizovana tomografija (CT) - kada ultrazvučni nalaz nije dovoljno jasan
6. NMR (nuklearna magnetska rezonanca) - za dopunu ultrazvučnog i CT nalaza
7. scintigrafija (retko) - osim u posebnim slučajevima
8. ERCP i PTC - za pregled bilijarnog stabla i pankreasa (prikaz anatomskih promena) -karcinom i kamenci.
Izvor:lekarinfo.com